مصطفى النوراني الاردبيلي

23

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

كاسنى وحشى داراى خواص مسهل ، تقويت كننده ، تب‌بر و بطور ملايم خون را تصفيه مىكند و مانند شربت به بچه‌ها مىدهند . براى تهيه شربت آن شيره كاسنى را با هم‌وزن آن شكر مخلوط كرده و مىجوشانند تا سفت شده و بعد از سفت شدن ، شربت درست مىشود . كاسنى ضد يبوست است و براى رفع يبوست دم‌كرده برگ و ريشه آن به مقدار دو فنجان هر روز صبح ناشتا بايد مصرف شود كه 30 گرم برگ و ريشه كاسنى خشك در يك ليتر آب جوش گردد . برگ كاسنى مقدار زيادى مواد قندى نشاسته‌اى به خصوص اينولين و كمى مواد سفيده‌اى و مقدار زيادى پتاسيم و مقدارى كلسيم ، منيزيوم ، آهن و اندكى ويتامين A ، B و مقدار زيادى ويتامين C دارد . كاسنى تقويت كننده ، اشتهاآور ، مقوّى معده ، مليّن ، مدرّ بوده و جوشانده‌اش را در هلند به گاوهايى كه وضع حمل دارند براى آسانى زايمان مىدهند . نيز تب‌بر ، تصفيه كننده خون و تقويت كننده دستگاه گوارش است . كاسنى خنك كننده بوده ، معده را تقويت كرده و ترشح آن را زياد مىكند و از مقدار قند خون در مبتلايان به بيمارى قند مىكاهد . دم‌كرده كاسنى وحشى 10 گرم در صد گرم آب كبد و كليه را تحريك و فعال مىسازد . قسمت مورد استفاده كاسنى برگ تازه و ريشه خشك شده آن است . ريشه كاسنى شامل موسيلاژ ، اينولين ، قندهاى مختلف ( گلوكز ، لولز ، و ساكارز ) ، مقدار كمى تانن ، اسانس ، يك ماده رزينى ، شيكورين و نيترات پتاسيم مىباشد . مطبوخ كاسنى محلل بلغم معده و رافع صفراى زيادى بوده ، براى كبد و طحال و كليه مفيد است . از كاسنى داروى مسكن جهت سل ريوى درست مىنمايند . از نظر طبيعت تر و تازه آن سرد و تر است . مسكن حدّت ، حرارت خون و صفرا و تشنگى است . ضماد آب برگ آن با آرد جو براى خفقان و تقويت قلب و تحليل ورم و . . . مفيد است . « 1 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 191 ؛ الحاوى ، ج 1 ، ص 200 .